Ένας κόσμος χωρίς σύνορα;

1014425.largeΤου Φίλιππου Σάννου

Από την αυγή του πολιτισμού οι ελεύθεροι άνθρωποι, αυτοί που αγαπούσαν το μέλλον περισσότερο απ’ ότι το φοβόντουσαν, υπήρξαν πάντοτε πρωτοπόροι, οραματιστές και σε μεγάλο βαθμό ουτοπιστές. Η σύλληψη της ιδέας μιας ιδανικής πολιτείας που να ενσαρκώνει σε απόλυτο βαθμό το τρίπτυχο Ελευθερία – Ισότης – Αδελφότης και όπου πολίτες της θα είναι όλοι οι κάτοικοι αυτού του πλανήτη, αποτελεί αδιαμφησβήτητα τον υψηλότερο στόχο κάθε ευγενικής και γενναίας καρδιάς.  

Όμως το μεγάλο ερώτημα που γεννάται αμέσως μετά την σύλληψη αυτής της υπέροχης ιδέας είναι το πώς κάτι τέτοιο είναι εφικτό στην πράξη; Πως μπορούμε να καταφέρουμε δηλαδή ως ανθρωπότητα την δημιουργία ενός ιδανικού κόσμου.  Η παράθεση των απαντήσεων που έχουν προταθεί ανά τους αιώνες από στοχαστές, φιλοσόφους, κοινωνιολόγους, πολιτικούς κλπ σε αυτό το ερώτημα θα απαιτούσε τουλάχιστον μια πολυσέλιδη εργασία. Όμως αυτό που μπορούμε να διακρίνουμε με μια σχετική σαφήνεια, ως αποτύπωμα της ιστορικής εμπειρίας της ανθρωπότητας, είναι ότι σε επίπεδο πρακτικής (δηλαδή πολιτικής πράξης) έχουν εμφανιστεί δυο κύριες προσεγγίσεις : α) αυτή της εγκαθίδρυσης ενός αυστηρού πλαισίου που να καθορίζει και να επιβάλει με ακρίβεια τους όρους λειτουργίας της πολιτείας, και β) η ιδέα της διάδοσης και πραγμάτωσης της ελευθερίας και της πνευματικής καλλιέργειας της ανθρωπότητας, με απώτερο σκοπό την πραγμάτωση μιας παγκοσμιοποιημένης κοινωνίας.

Η πρώτη προσέγγιση έχει το βασικό ελάττωμα να παραβλέπει την ανθρώπινη διαφορετικότητα και να μετατρέπεται με μια σχεδόν μαθηματική ακρίβεια σε ολοκληρωτισμό και καταπίεση. Η δεύτερη προσέγγιση, παρόλες τις ελλείψεις της και την απόσταση που την χωρίζει από την ιδανική πολιτεία,  μας έχει δώσει αδιαμφισβήτητα αρκετά θετικά αποτελέσματα: τα σύγχρονα δημοκρατικά πολιτεύματα, την  διασφάλιση των ατομικών ελευθεριών, την ελευθερία του λόγου και των ιδεών, την ελεύθερη οικονομία, την ελεύθερη διακίνηση ατόμων και αγαθών κ.α.

Εάν λοιπόν συμφωνήσουμε ότι λαμβάνουμε ως αφετηρία αυτό το κοινωνικοπολιτικό πλαίσιο του συγχρόνου δυτικού κόσμου, και όχι την πρόταση που οδηγεί σε ολοκληρωτικά καθεστώτα, τότε γεννάται ένα άλλο σημαντικό ερώτημα: υπάρχει ή πρέπει να υπάρχει, κάποιο σημείο οριοθέτησης της ιδιοσυστασίας της εθνικής ταυτότητας του κάθε κράτους (και κατ’ επέκταση του κάθε ατόμου) που συμμετέχει στην παγκοσμιοποιημένη κοινωνία, ή πρέπει να οδηγηθούμε σε έναν κόσμο χωρίς σύνορα; Κατά την άποψη μου η απάντηση στο παραπάνω ερώτημα δεν μπορεί να είναι ένα ναι ή ένα όχι, αλλά ένας λειτουργικός συγκερασμός ανάμεσα στην διατήρηση και οριοθέτηση της μοναδικότητας και της διαφορετικότητας των πολιτισμών από την μια, και της εκχώρησης εξουσιών και αποφάσεων σε ευρύτερα συλλογικά όργανα και οργανισμούς στο πλαίσιο της παγκόσμιας ενοποίησης από την άλλη.

Τα σύνορα ορίζουν αλλά και περι-ορίζουν τόσο τα κράτη όσο και ευρύτερα κάθε κοινωνική ή προσωπική οριοθέτηση. Από τον προσωπικό χώρο του δωματίου μας, τα όρια της οικίας μας, την γειτονιά μας και την πόλη μας, στα όρια της εκδήλωσης της προσωπικότητας μας, των δικαιωμάτων μας, της εν γένει ελευθέριας μας, ακόμα ακόμα βιολογικά στα όρια – σύνορα του σώματος μας δηλαδή στο δέρμα μας.  Αυτές οι οριοθετήσεις, τόσο οι υλικές όσο και οι πνευματικές, εφόσον δεν περιορίζουν την επι-κοινωνία και την δυνατότητα της σχέσης, είναι ζωτικής σημασίας για την συγκρότηση και διατήρηση της αυτοτελούς ύπαρξης συλλογικών ή ατομικών οντοτήτων. Όταν τα σύνορα οριοθετούν αντί για ελεύθερα δημοκρατικά κράτη, φυλακές ιδεών και ψυχών, και αντί να επιτρέπουν την σχέση υποδαυλίζουν την σχάση τότε ΝΑΙ αυτά τα σύνορα της άγνοιας, της τυραννίας και της προκατάληψης πρέπει να τα ξεθεμελιώνουμε όπου και αν βρίσκονται.

Άρα η έννοια του συνόρου, ως ευδιάκριτου σημείου των ορίων της ύπαρξης της κάθε οντότητας, δεν αποτελεί αρνητικό παράγοντα στην πορεία προς την ιδανική πολιτεία. Αυτό που αποτελεί αρνητικό παράγοντα είναι τα σύνορα που μας κρατούν δέσμιους, αυτά όντος πρέπει να εξαλειφθούν.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s